Hoàn thành nhiệm vụ giai đoạn cuối đề tài Khoa học công nghệ cấp nhà nước - Tiêu diệt cây leo Bìm bìm

Chủ nhật - 21/05/2017 23:33
Đầu những năm 1990, cây bìm bìm xuất hiện tại bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng.

Từ năm 1999, loài cây này bắt đầu gây hại mạnh ở rừng đặc dụng Nam Hải Vân. Từ các khe suối, bìa rừng, bìm bìm phát triển, che phủ cánh rừng thông, rừng keo lá tràm và “tấn công” rừng Bà Nà và các vùng rừng liền kề.

Tấn công rừng
Theo thống kê của Sở NN-PTNT Đà Nẵng, hiện có hàng nghìn héc ta rừng bị loại dây leo này che phủ, trong đó rừng Sơn Trà 920ha, rừng Hải Vân 1.000ha. Ngoài ra các khu rừng ở Hoà Phú, Hoà Ninh, Hoà Bắc, huyện Hoà Vang cũng đã phát hiện sự có mặt của cây này. Toàn bộ khu vực Chân Mây, đèo Hải Vân cây bìm bìm đã bao phủ trên tất cả những tán cây của trạng rừng thứ sinh đang phục hồi. Đây là loại cây dây leo, sống rất khỏe, phát triển nhanh bằng hạt, thân, nhánh nên rất khó tiêu diệt.

“Có thể thấy rằng loài bìm bìm có mức độ xâm lấn, phát tán rất nhanh. Chúng có thể xâm lấn bất kỳ khu vực nào (các cánh rừng, khu bảo tồn thiên nhiên, ven đường giao thông...) với các kiểu địa hình bằng phẳng, núi đá, có cây rừng hoặc không... Tác hại bìm bìm gây ra là vô cùng nghiêm trọng đối với môi trường sinh thái, đa dạng sinh học và kinh tế”, ông Thái Văn Quang ở Sở NN-PTNT Đà Nẵng cho biết.

Để xử lý cây bìm bìm, từ năm 2006 cơ quan chức năng đã tham mưu UBND TP Đà Nẵng chỉ đạo tiêu diệt bằng các biện pháp như chặt gốc, đào rễ, băm nhỏ, phơi khô và đốt. Ngoài ra phối hợp với một số cơ quan khác xử lý nhiều biện pháp khác nhau, theo đó đã xử lý gần 800ha. Tuy nhiên, để triệt tiêu loài cây này là rất khó khăn, tốn cả thời gian, công sức, kinh phí mà hiệu quả không triệt để, cây vẫn mọc tái sinh trở lại.

Quân đội vào cuộc diệt bìm bìm

Năm 2008 có khoảng 500/4.370 ha rừng thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà bị bìm bìm bao phủ. Năm 2011, con số này đã lên tới gần 1.000 ha. Loài dây leo này còn tấn công các khu rừng khác như Nam Hải Vân (gần 1.100 ha), Hòa Phú, Hòa Bắc, Bà Nà... Một số vùng rừng núi các tỉnh Thừa Thiên-Huế, Quảng Trị, Quảng Bình cũng bị loài cây này xâm lấn.

Tháng 11-2008, Sở NN&PTNT TP Đà Nẵng tổ chức chặt hạ bìm bìm trên diện tích 80 ha tại bán đảo Sơn Trà. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, bìm bìm tiếp tục xuất hiện. Tháng 11-2009, UBND TP Đà Nẵng giao Bộ Chỉ huy Quân sự TP khẩn cấp xử lý loài cây nguy hiểm này. TP cũng yêu cầu Sở NN&PTNT phối hợp với Sở VH-TT&DL yêu cầu các doanh nghiệp quản lý các dự án du lịch trong khu vực cùng đồng loạt ra quân diệt bìm bìm.

 

Lực lượng của Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng tham gia tiêu diệt dây leo bìm bìm ở bán đảo Sơn Trà
bằng biện pháp thủ công

Tháng 3-2011, báo cáo UBND TP Đà Nẵng, Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng cho biết trong năm 2010 đã xử lý 168 ha dây leo bìm bìm ở bán đảo Sơn Trà (đạt 84% kế hoạch) và trồng được 21 ha cây sao đen trên diện tích đã xử lý. Thiếu tá Trịnh Nuôi, Trưởng ban Quân nhu (Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng), nói thêm rằng bìm bìm có sức sống rất dai, bám rễ sâu vào lòng đất. Quá trình xử lý phải trải qua nhiều công đoạn: dứt dây, đào tận gốc rồi mang phơi khô, cuối cùng dùng hóa chất tiêu hủy. Nếu để sót một rễ nhỏ, bìm bìm sẽ tái sinh rất nhanh. Tuy nhiên, hiện đã xuất hiện tình trạng bìm bìm tái sinh với mật độ dày.

Không thể diệt bằng thủ công

Trước tình hình này, UBND TP Đà Nẵng phải nhờ các chuyên gia ĐH Queensland (Úc) nghiên cứu biện pháp diệt bìm bìm triệt để. Tại buổi làm việc với UBND TP Đà Nẵng, Giáo sư Stephen Adkins, chuyên gia hàng đầu về đa dạng sinh học của Úc, cho hay việc sử dụng các phương pháp thủ công rất khó diệt được bìm bìm. Thay vào đó, ông đề nghị thực hiện theo hai giai đoạn: Thứ nhất, bơm hóa chất lên mặt lá để ức chế sự ra hoa và tiêu diệt cây; bơm hóa chất trực tiếp vào thân cây để hóa chất thâm nhập xuống rễ. Bước tiếp theo là trồng các loài cây gỗ lớn phát triển nhanh để chiếm đất, đồng thời trồng xen kẽ các loài cây bản địa khác để khôi phục lại đa dạng sinh học. Thời gian để thực hiện hai giai đoạn 6-7 năm.

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Phùng Tấn Viết đề nghị phía ĐH Queensland tiếp tục nghiên cứu, tìm cách rút ngắn thời gian diệt bìm bìm vì không thể chậm trễ hơn nữa. Ông Viết cũng đề nghị đoàn khoanh vùng nghiên cứu và có phương án cụ thể để việc sử dụng hóa chất không gây ô nhiễm môi trường, không gây hại các loài cây khác.

Ngoài ra, Sở KH&CN TP Đà Nẵng cho biết sẽ đề xuất Bộ KH&CN lập dự án, kêu gọi các nhà khoa học trong nước cùng nghiên cứu giải pháp diệt bìm bìm.

Tháng 11-2011, UBND TP Đà Nẵng cử đoàn công tác sang Úc dự hội thảo do Giáo sư Stephen Adkins đề xướng để tìm kiếm thêm sự giúp đỡ của các chuyên gia quốc tế.

Cây bìm bìm xâm hại ở bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng

TP Đà Nẵng cũng đã mời các nhà khoa học các nước tư vấn nhưng chưa đưa ra được giải pháp hiệu quả kể cả tính đến giải pháp sử dụng thuốc hoá học để phun trừ cây bìm bìm, vì nếu phun thuốc chọn lọc hiệu quả sẽ không cao, còn phun thuốc không chọn lọc thì sẽ tiêu diệt toàn bộ cây rừng, chưa kể khó khả thi khi triển khai trên diện lớn ở vùng núi cao.

Đã tìm được cách diệt hữu hiệu

Đứng trước thực trạng đó, tháng 11/2015, Trung tâm Nghiên cứu chuyển giao KH-CN & dịch vụ Hội An và Viện Môi trường nông nghiệp (Viện Khoa học nông nghiệp VN) được nhà nước giao thực hiện đề tài: "Nghiên cứu các biện pháp cấp bách để ngăn chặn và xử lý hiệu quả cây bìm bìm tại Đà Nẵng và vùng phụ cận"

Triển khai nhiều biện pháp mà thế giới đã từng áp dụng cũng như kinh nghiệm của VN trong việc phòng trừ các loài cỏ dại xâm lấn như: Biện pháp chặt, phun thuốc trừ cỏ lên lá, chặt và phun thuốc trừ cỏ lên mầm tái sinh, cắt gốc và quét thuốc trừ cỏ lên vết cắt, tiêm và truyền thuốc trừ cỏ vào toàn bộ thân cây, chặt và tiêm thuốc trừ cỏ vào gốc, bước đầu đã thu được kết quả khả quan.

Qua đó khẳng định biện pháp thủ công như chặt không thể tiêu diệt triệt để cây bìm bìm, vì cây mọc tái sinh rất nhanh từ gốc. Phần thân cây phía trên nếu bò lan trên mặt đất có thể hình thành rễ để mọc thành cây độc lập sau chặt, vì vậy hiệu quả rất thấp.

Biện pháp phun thuốc trừ cỏ lên lá có hiệu quả cao nhưng gây ảnh hưởng tới cây rừng và các loài thực vật khác lân cận. Biện pháp quét thuốc vào gốc cắt và phun thuốc diệt mầm tái sinh đều có hiệu quả nhưng không cao và cũng chỉ diệt được gốc cây.

Chặt phá bìm bìm nhưng hiệu quả không cao

Theo kinh nghiệm trong phòng trừ cỏ dại, việc xác định lượng thuốc phải căn cứ vào diện tích che phủ của tán cây, nhưng do cây bìm bìm mọc trong rừng, bò lan rộng rất khó xác định nên nhóm đã tiến hành thí nghiệm xác định lượng dùng theo đường kính thân cây. Cho đến nay, cơ bản đã tìm ra được lượng dùng tối ưu. Nhóm nghiên cứu cũng đã cải tiến biện pháp đưa thuốc vào thân theo phương pháp truyền dịch, sau 20 ngày đưa thuốc vào thân, cây đã vàng lá và chết dần, sau 3 tháng cây đã chết hoàn toàn cả ngọn, gốc và rễ.

2 loại thuốc trừ cỏ được sử dụng trong nghiên cứu gồm một hoạt chất không chọn lọc Glyphosate (tức là thuốc sẽ diệt hết các loài thực vật nếu áp dụng phun trùm lên toàn bộ tán cây) và một hoạt chất thuốc chọn lọc là Metsulfuron methyl (thuốc chỉ trừ cây lá rộng). Cả 2 hoạt chất này đều đang thuộc danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng phổ biến ở Việt Nam.

Quang cảnh nghiệm thu giai đoạn 1 của đề tài

Đến nay, quá trình xử xử lý đã hoàn chỉnh, nhóm nghiên cứu chỉ đánh giá tác động của thuốc bảo vệ thực vật với môi trường một lần nữa và nghiệm thu chuyển giao qui trình hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.

Tác giả bài viết: Ban biên tập Website VPTT

 Từ khóa: tấn công

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây